Co dają pedały SPD? Przede wszystkim stabilne i powtarzalne ustawienie stopy na pedale, lepszą kontrolę roweru na nierównościach i pewność, że noga nie ześlizgnie się przy mocnym depnięciu lub sprincie. Pedały SPD nie są jednak magicznym sposobem na kilkanaście dodatkowych watów. W tym poradniku wyjaśniam, jak działa system SPD, czym różni się od SPD-SL, co mówią badania o wydajności pedałowania i dla kogo pedały zatrzaskowe mają sens, a kto spokojnie zostanie przy platformach.
Co dają pedały SPD? Krótka odpowiedź
- Stała pozycja stopy. Blok w bucie ustawia stopę zawsze w tym samym miejscu, co ułatwia utrzymanie dobrej techniki i chroni przed ześlizgnięciem.
- Lepsza kontrola roweru. Na korzeniach, kamieniach czy szutrze stopa nie odskakuje od pedału.
- Pewność przy mocnych zrywach. Przy sprincie, ruszaniu pod górę i jeździe na stojąco łatwiej wykorzystać pełną siłę.
- Wygoda chodzenia. W przeciwieństwie do szosowych SPD-SL blok SPD jest schowany w podeszwie, więc w butach da się normalnie chodzić.
Czego pedały SPD nie dają? Gwarancji wyraźnie większej wydajności przy spokojnej, równej jeździe. O tym niżej.
Czym są pedały SPD?
SPD (Shimano Pedaling Dynamics) to system pedałów zatrzaskowych Shimano, w którym do podeszwy buta przykręca się mały metalowy blok na dwie śruby. Blok wpina się w mechanizm pedału, a wypięcie następuje przez obrót pięty na zewnątrz. Shimano opisuje SPD jako system z zagłębionym blokiem, w którym da się chodzić, stworzony z myślą o jeździe terenowej.
Nazwa SPD bywa używana potocznie jako określenie wszystkich pedałów zatrzaskowych. To uproszczenie. Istnieją też systemy innych producentów, np. Crankbrothers, Look czy Time, a nawet w ofercie Shimano są dwa osobne standardy: SPD i SPD-SL.

SPD czy SPD-SL? Różnice
| Cecha | SPD | SPD-SL |
|---|---|---|
| Przeznaczenie | MTB, gravel, trekking, rower miejski, trenażer | Rower szosowy |
| Mocowanie bloku | 2 śruby | 3 śruby |
| Blok | Mały, metalowy, schowany w podeszwie | Duży, plastikowy, wystaje z podeszwy |
| Chodzenie w butach | Wygodne | Utrudnione |
| Wpinanie | Zwykle z obu stron pedału | Z jednej strony |
| Powierzchnia podparcia | Mniejsza | Większa |
Pedały szosowe SPD-SL mają większą platformę, która rozkłada nacisk na szerszą powierzchnię buta. Dlatego wybierają je kolarze szosowi. Shimano rozwija ten standard nadal, o czym pisałem przy okazji premiery Shimano SPD-SLR. Pedały SPD wygrywają tam, gdzie trzeba czasem zejść z roweru, przepchać go lub szybko się wypiąć.

Co dają pedały SPD w praktyce?
Stabilna, powtarzalna pozycja stopy
Na pedałach platformowych stopa za każdym razem ląduje w trochę innym miejscu. Przy pedałach SPD blok wyznacza jedno położenie, ustawione raz podczas montażu. Dla wielu osób to największa zaleta, bo przekłada się na komfort na długich trasach i mniejsze ryzyko przeciążeń, o ile blok jest dobrze ustawiony.
Kontrola roweru w terenie
Na nierównej nawierzchni noga nie odskakuje od pedału. To szczególnie ważne w kolarstwie górskim i na gravelu, gdzie rower mocno pracuje pod rowerzystą. Przy szybkiej jeździe po korzeniach czy tarce stopa zostaje tam, gdzie powinna.
Mocniejsze zrywy i sprinty
Wpięta stopa pozwala dynamicznie przyspieszać, wstać z siodełka na podjeździe i ruszyć pod górę bez obawy o zsunięcie się buta. Przy krótkich, bardzo mocnych wysiłkach można też aktywniej pracować nogą w fazie podciągania.
Wygoda na trenażerze
Pedały SPD są popularne również na trenażerach i rowerach stacjonarnych. Wpięta stopa ułatwia równe pedałowanie przy wysokiej kadencji i podczas interwałów, np. w wirtualnych wyścigach i treningach z aplikacji do trenażera.
Czy pedały SPD zwiększają wydajność?
Popularne przekonanie mówi, że dzięki pedałom zatrzaskowym „ciągniesz pedał do góry” i jedziesz dużo szybciej. Badania pokazują bardziej złożony obraz. W pracy Mornieux i współpracowników z 2008 roku kolarze i osoby niejeżdżące pedałowały na zwykłych pedałach i na pedałach zatrzaskowych. Przy umiarkowanym wysiłku rodzaj pedałów nie wpłynął istotnie na technikę i sprawność pedałowania. Gdy badani celowo podciągali pedał w górę, efektywność siły rosła, ale sprawność mechaniczna, czyli stosunek wykonanej pracy do wydatku energii, spadała.
Co dają pedały SPD w świetle badań? Przy spokojnej, równej jeździe pedały SPD nie dają cudownego przyrostu mocy, a świadome ciągnięcie pedału w górę przez cały czas nie jest dobrym pomysłem. Zalety SPD to przede wszystkim kontrola, stabilność i pewność przy mocnych zrywach. Jeśli chcesz mierzyć realne postępy, lepiej oprzeć się na mocy i FTP niż na samym typie pedałów.
Bloki SPD: SH51, SH56 i MT001
Shimano oferuje trzy rodzaje bloków SPD. Każdy działa ze wszystkimi pedałami SPD, ale różnią się sposobem wypinania.
| Blok | Wypinanie | Dla kogo |
|---|---|---|
| SM-SH51 (czarny) | Tylko obrót pięty na zewnątrz | Większość rowerzystów, MTB, gravel |
| SM-SH56 (srebrny) | W kilku kierunkach, także przez uniesienie i obrót | Początkujący, jazda miejska i rekreacyjna |
| CL-MT001 | Jak SH51, ale łatwiejsze wpinanie pod różnymi kątami | Jazda terenowa |
Blok SM-SH51 jest standardowo dołączany do większości pedałów Shimano SPD i według opisów sprzedawców zapewnia 4 stopnie luzu kątowego. To niewielka swoboda obrotu stopy bez wypięcia, która odciąża kolana. Wersja SH56 ułatwia wypinanie w nagłej sytuacji, ale może też wypiąć się przy mocnym szarpnięciu, np. w sprincie. BikeRadar zauważa, że do jednokierunkowych bloków SH51 większość rowerzystów przyzwyczaja się dość szybko, a nauka jest łatwiejsza niż w szosowym SPD-SL.

Dla porównania, w szosowym systemie SPD-SL kolor bloku oznacza luz kątowy: czerwone mają 0°, niebieskie 2° (±1°), a żółte 6° (±3°). Na zdjęciu widać bloki do nowych pedałów SPD-SLR.
Wady pedałów SPD
Wiesz już, co dają pedały SPD. Warto jednak znać też ich słabsze strony.
- Okres nauki. Pierwsze dni to głównie nauka szybkiego wypinania. Najczęstsza przygoda początkujących to przewrócenie się na postoju, gdy zapomni się o wypięciu.
- Dodatkowy koszt. Oprócz pedałów potrzebne są buty z otworami na blok SPD.
- Zużycie bloków. Bloki z czasem się ścierają, przez co wpinanie i wypinanie robi się mniej przewidywalne. Trzeba je co jakiś czas wymieniać.
- Błoto i piasek. W bardzo trudnych warunkach mechanizm może się zapchać, choć pedały terenowe projektuje się tak, żeby dobrze się oczyszczały.
- Ograniczona swoboda. Przy jeździe technicznej w trudnym terenie część rowerzystów woli platformy, bo pozwalają błyskawicznie podeprzeć się nogą.
Dla kogo pedały SPD?
To, co dają pedały SPD, zależy od rodzaju jazdy. Najwięcej zyskasz tam, gdzie liczy się kontrola roweru i długie godziny w siodle.
| Sytuacja | Czy warto? |
|---|---|
| Gravel i dłuższe wycieczki | Tak, to jedno z najlepszych zastosowań |
| MTB cross-country | Tak |
| Trenażer i rower stacjonarny | Tak |
| Trekking i dojazdy do pracy | Tak, jeśli wygodnie chodzisz w butach SPD |
| Rower szosowy | Raczej SPD-SL, choć SPD też się sprawdzi |
| Enduro, downhill, nauka techniki | Zależy od preferencji, wiele osób wybiera platformy |
| Krótkie przejażdżki po mieście | Zwykle nie trzeba |
Jeśli planujesz dłuższy dystans, np. pierwsze 100 km na rowerze, pedały SPD warto założyć kilka tygodni wcześniej, żeby wypinanie weszło w nawyk przed wyjazdem.
Jak zacząć jeździć na pedałach SPD?
- Zamontuj blok tak, żeby jego środek znalazł się mniej więcej pod podstawą dużego palca, a stopa była ustawiona naturalnie.
- Ustaw najmniejszy opór sprężyny w pedałach. Wypinanie będzie łatwiejsze.
- Poćwicz w miejscu, opierając się o ścianę, a potem na pustym placu lub trawie.
- Wypinaj się z wyprzedzeniem przed skrzyżowaniem czy zatrzymaniem, zanim rower zupełnie się zatrzyma.
- Zacznij od krótkich tras i stopniowo wydłużaj jazdę, obserwując kolana i stopy.
Jeśli po pierwszych jazdach odczuwasz ból kolana, zwykle winne jest ustawienie bloku. Warto je skorygować albo skorzystać z bike fittingu.
Co dają pedały SPD – podsumowanie
Co dają pedały SPD? Stabilną i powtarzalną pozycję stopy, lepszą kontrolę roweru w terenie i pewność przy mocnych zrywach, a przy tym możliwość normalnego chodzenia w butach. Nie są natomiast sposobem na dużo wyższą wydajność przy spokojnej jeździe. Pedały SPD to świetny wybór na gravel, MTB, trekking i trenażer. Na szosę lepiej sprawdzi się SPD-SL, a do jazdy technicznej i krótkich przejażdżek wiele osób woli platformy.
Najczęściej zadawane pytania
Co dają pedały SPD początkującemu?
Stabilną pozycję stopy i lepszą kontrolę roweru. Na początek warto wybrać bloki SM-SH56, które łatwiej się wypinają, i ustawić najmniejszy opór sprężyny.
Czy pedały SPD zwiększają moc?
Przy spokojnej jeździe nie dają istotnej różnicy w wydajności. Pomagają przy sprintach, podjazdach i jeździe w terenie, bo stopa nie ześlizguje się z pedału.
Czym różni się SPD od SPD-SL?
SPD ma mały blok na dwie śruby schowany w podeszwie i pozwala chodzić w butach. SPD-SL to system szosowy z dużym blokiem na trzy śruby i większą platformą pedału.
Czy w butach SPD da się chodzić?
Tak. Blok SPD jest schowany w podeszwie, dlatego buty do MTB, gravelu czy trekkingu pozwalają normalnie chodzić.
Jak często wymieniać bloki SPD?
Gdy wpinanie lub wypinanie robi się nieprzewidywalne albo blok ma wyraźne ślady zużycia. Metalowe bloki SPD zużywają się wolniej niż plastikowe szosowe.
Źródło: Mornieux i in., Effects of pedal type and pull-up action during cycling, PubMed, BikeRadar, Shimano SH51 vs MT001 vs SH56, Excel Sports, Shimano SPD cleats, specyfikacja Shimano PD-M8100.





