Strefa wiedzyTrening

Trening w strefie 2 – co to jest i jak trenować?

Trening w strefie 2 to spokojna praca tlenowa, na której opiera się trening najlepszych zawodników. Wyjaśniam, jak wyznaczyć strefę 2, ile w niej trenować i jakich błędów unikać.

Trening w strefie 2 – spokojna jazda na rowerze z zegarkiem Garmin na nadgarstku
Fot. techwformie.pl

Trening w strefie 2 to spokojny, długi wysiłek tlenowy, przy którym możesz swobodnie rozmawiać, a organizm pracuje głównie na tlenie. Brzmi niepozornie, ale właśnie taka praca stanowi większość treningu najlepszych biegaczy, kolarzy i innych sportowców wytrzymałościowych. W tym poradniku wyjaśniam, czym jest strefa 2, jak ją wyznaczyć bez laboratorium, ile czasu w niej spędzać i jakie błędy popełnia większość amatorów.

Trening w strefie 2 – krótka odpowiedź

  • Co to jest: wysiłek o niskiej intensywności, poniżej pierwszego progu mleczanowego.
  • Jak go rozpoznać: możesz mówić pełnymi zdaniami, oddech jest spokojny, wysiłek oceniasz na 3–4 w skali do 10.
  • Tętno: zwykle ok. 60–70% tętna maksymalnego, choć u każdego wygląda to trochę inaczej.
  • Po co: buduje bazę tlenową, poprawia wytrzymałość i pozwala trenować dużo bez nadmiernego zmęczenia.

Czym jest strefa 2?

Strefa 2 to zakres intensywności tuż poniżej pierwszego progu mleczanowego (LT1). Przy takim wysiłku mleczan w krwi nie narasta, bo organizm usuwa go na bieżąco. W opracowaniach naukowych granicę strefy 2 opisuje się jako stężenie mleczanu poniżej ok. 2 mmol/l, często w okolicy intensywności, przy której spalanie tłuszczów jest najwyższe.

Warto jednak wiedzieć, że nie ma jednej, powszechnie przyjętej definicji. W publikacji w International Journal of Sports Physiology and Performance autorzy zebrali opinie ekspertów i zauważyli, że nie ma jasnego konsensusu co do definicji strefy 2 wśród trenerów, sportowców i naukowców. Różne modele stref (np. pięcio- lub siedmiostrefowe) mogą więc nazywać strefą 2 nieco inne zakresy.

Dlaczego trening w strefie 2 jest tak popularny?

Popularność strefy 2 wynika z badań nad tym, jak trenują najlepsi. Przeglądy prac Stephena Seilera pokazują, że elitarni zawodnicy dyscyplin wytrzymałościowych wykonują ok. 80% treningu przy niskiej intensywności, poniżej 2 mmol/l mleczanu, a ok. 20% przy wysokiej. Taki rozkład nazywa się często modelem 80/20 albo treningiem spolaryzowanym.

Stöggl i Sperlich w przeglądzie z 2015 roku piszą, że w randomizowanych badaniach rozkład spolaryzowany dawał lepsze efekty w zmiennych związanych z wytrzymałością zarówno u dobrze wytrenowanych, jak i u amatorów. Trening w strefie 2 jest więc fundamentem, na którym buduje się mocniejsze jednostki.

Co daje trening w strefie 2?

  • Lepsza baza tlenowa. Organizm uczy się efektywniej wykorzystywać tlen i tłuszcze jako paliwo.
  • Więcej treningu przy mniejszym zmęczeniu. Spokojne jednostki nie obciążają tak bardzo jak interwały, więc łatwiej utrzymać regularność.
  • Lepsza regeneracja. Spokojna praca między mocnymi treningami pomaga się zregenerować.
  • Mocniejsza podstawa pod interwały. Im lepsza baza, tym więcej mocnej pracy organizm zniesie.

Długofalowo przekłada się to na wskaźniki, które widzisz w zegarku, np. VO2 max czy niższe tętno przy tym samym tempie.

Jak wyznaczyć strefę 2?

Status treningowy i gotowość treningowa na zegarku Garmin Forerunner 970. trening w strefie 2
Fot. techwformie.pl

Test rozmowy

To najprostsza i zaskakująco skuteczna metoda. Jeśli możesz mówić pełnymi zdaniami, ale śpiewanie byłoby już trudne, prawdopodobnie jesteś w strefie 2. Jeśli między słowami musisz łapać oddech, jedziesz lub biegniesz za mocno.

Tętno

Najczęściej podaje się ok. 60–70% tętna maksymalnego. Dokładniejsze będzie wyliczenie z rezerwy tętna (metoda Karvonena), bo uwzględnia tętno spoczynkowe. Pamiętaj, że strefy w zegarku są tak dokładne jak HR max, które w nim ustawisz. Popularna formuła 180 minus wiek (metoda Maffetone) to inne podejście i nie musi pokrywać się ze strefą 2 z innych modeli.

Moc na rowerze

Jeśli masz miernik mocy lub smart trenażer, strefę 2 łatwo wyznaczyć z FTP. W popularnych modelach to mniej więcej 56–75% FTP. Moc nie podlega dryfowi tak jak tętno, więc na trenażerze to bardzo wygodna metoda.

Test mleczanowy

Najdokładniejszy jest test z pomiarem mleczanu w laboratorium albo z przenośnym miernikiem. Dla większości amatorów nie jest jednak konieczny.

Ile trenować w strefie 2?

Dla amatora trenującego 3–5 razy w tygodniu dobrym punktem startu jest zasada, że większość treningów to spokojna praca, a 1–2 jednostki w tygodniu są mocne. W praktyce:

Tygodniowa objętośćStrefa 2 i niżejMocne jednostki
3 treningi2 spokojne1 mocny
4–5 treningów3–4 spokojne1–2 mocne
6+ treningówwiększość2 mocne

Pojedynczy trening w strefie 2 najlepiej, żeby trwał co najmniej 45–60 minut. Na rowerze długie jazdy po 2–3 godziny to klasyka budowania bazy, np. przed pierwszymi 100 km na rowerze.

Trening w strefie 2 na rowerze i w bieganiu

Na rowerze trening w strefie 2 jest łatwiejszy do utrzymania, zwłaszcza na trenażerze, gdzie możesz ustawić stałą moc. Zimą to świetny sposób na budowę bazy, o czym piszę w tekście czy warto kupić trenażer. Warto też pilnować swobodnej kadencji, bo zbyt ciężkie przełożenie podnosi tętno.

W bieganiu trening w strefie 2 bywa frustrujący. U wielu osób oznacza tempo wyraźnie wolniejsze niż zwykle, a czasem nawet przeplatanie biegu marszem pod górę. To normalne na początku. Z czasem tempo przy tym samym tętnie rośnie.

Najczęstsze błędy

  • Za szybko. Większość amatorów biega i jeździ spokojne treningi za mocno, w tzw. „szarej strefie” między łatwym a mocnym wysiłkiem.
  • Zbyt krótkie jednostki. 20 minut w strefie 2 to dobry początek, ale efekty dają dłuższe treningi.
  • Ślepe ufanie tętnu z nadgarstka. Na rowerze i w zimnie odczyt bywa opóźniony lub zawyżony. Kontroluj też oddech i odczucia.
  • Brak mocnych jednostek. Sama strefa 2 nie wystarczy. Potrzebne są też 1–2 mocniejsze treningi w tygodniu.
  • Ignorowanie regeneracji. Jeśli tętno przy tym samym tempie jest wyraźnie wyższe niż zwykle, a HRV spada, organizm może potrzebować odpoczynku.

Trening w strefie 2 – podsumowanie

Trening w strefie 2 to spokojna, długa praca tlenowa, przy której możesz swobodnie rozmawiać. Jest podstawą treningu najlepszych zawodników, a amatorom pozwala trenować regularnie bez nadmiernego zmęczenia. Najprościej kontrolować ją testem rozmowy, tętnem albo mocą na rowerze. Trzymaj większość treningów naprawdę spokojnie, dodaj 1–2 mocne jednostki w tygodniu i daj sobie kilka tygodni na efekty.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie tętno to strefa 2?

Zwykle ok. 60–70% tętna maksymalnego. Dla osoby z HR max 190 to mniej więcej 114–133 uderzeń na minutę. Dokładniejszy wynik daje metoda Karvonena albo test mleczanowy.

Czy trening w strefie 2 spala tłuszcz?

Przy tej intensywności większa część energii pochodzi z tłuszczów. O redukcji masy ciała decyduje jednak bilans energetyczny całego dnia, a nie samo spalanie podczas treningu.

Ile razy w tygodniu trenować w strefie 2?

Większość treningów w tygodniu może być w strefie 2 lub niżej. Przy 4–5 treningach to zwykle 3–4 spokojne jednostki i 1–2 mocne.

Jak długo trwa trening w strefie 2?

Najlepiej co najmniej 45–60 minut. Na rowerze długie jazdy po 2–3 godziny są klasycznym sposobem budowania bazy.

Po jakim czasie widać efekty treningu w strefie 2?

Pierwsze zmiany, np. niższe tętno przy tym samym tempie, wiele osób zauważa po kilku tygodniach regularnego treningu. Większe efekty wymagają miesięcy.

Źródło: Stöggl i Sperlich, The training intensity distribution among well-trained and elite endurance athletes, PMC, Frontiers in Physiology, Sitko i in., What Is Zone 2 Training?, IJSPP, Sci-Sport, Zone 2.